Cumhuriyet ’in anayasası ve başkanın talimatları
Cumhuriyet ’in anayasası ve başkanın talimatları
“İktidar bozar; mutlak iktidar ise mutlaka çürütür” (L. Acton,1853).
“Aramızdaki farkı bilelim. Biz mutlakıyetten bugüne geldik, siz ise bugünden mutlakiyete gidiyorsunuz” (İ. İnönü, TBMM, 27.6.1956).
BİRGÜN’DEN İBRAHİM Ö. KABOĞLU YAZDI…
18. yyıl: İktidar kötüye kullanılır.
19.yyıl: Mutlak iktidar ise mutlaka bozar.
20. yyıl: Mutlakıyetten geldik; mutlakiyete gidiyorsunuz.
21. yyıl: Devleti tüzük yerine talimatla yönetiyorsunuz.
İKTİDAR YOZLAŞTIRIR
CHP lideri İnönü, seçimle iktidara gelmiş olan DP ’nin ikinci döneminde Tüzük ’ya aykırı yasalar ve demokrasi dışı uygulamalarını teşhir ediyor.
2020 ’de ise, unutulan sadece siyasal ve anayasal miras yok, Tüzük ’nın kendisi; zira Devlet, Anayasa ile değil talimatlarla yönetilmeye çalışılıyor.
Nereden geldiğimizi, Tanzimat yollamasıyla hatırlatalım.
KANUNLARLA YÖNETİM
Gülhane Hatt-ı Humayun-u (1839), Osmanlı Devleti ’nin artık kanunlarla yönetilmesini öngördü. Avrupa devletlerinden iktibas yoluyla alınan çağdaş yasaların yürürlüğe konulması, Tanzimat dönemini damgalayan bir süreç oldu. Tanzimat, 1. ve 2. Meşrutiyete olduğu kadar Cumhuriyet ’e dışarı giden yolu açtı.
Ya yaklaşık iki asır sonrası Türkiye?
ANAYASA YOK, TALİMAT VAR
CB yardımcısı ve bakanlar, her işlem ve eylemini, “Cumhurbaşkanı talimatı ile” meşrulaştırmaya çalışmakta:
-Bütçe görüşmeleri esnasında TBMM ’de…
-Zelzele sırasında bile Bakan, Elazığ ’da icraatını yurtdışında bulunan CB ’nin telefon talimatı ile açıkladı.
-Sokağa çıkma yasağı için “CB talimatı”, Genelgenin dayanağı.
CB ise, çoğu kez “talimat verdim” diyor.
Talimatlar yelpazesi geniş: yasamaya yönelik olarak yasa yapımı için; idare ve yargıya yönelik olarak gözaltı ve tutuklatmalar için veya mahpusların tutulması için…
Anayasa ve hukukun üstünlüğüne namus ve şerefleri üstüne bağlılık andı içen kişiler, talimatın tarafları.
KİLİTLE VEYA DARBELE!
Öncelikle Merkez Bankası varmak üzere uzman ve özerk kuruluşlar, üniversiteler gibi bilimsel kuruluşlar, “açıklamalar zinciri” ne eklendi.
Aracısız açıklamalar veremediği iki anayasal kurum: Kamu kurumu niteliğindeki iş kuruluşları (KKNMK) ve yerel yönetimler, bilhassa Büyükşehir Belediyeleri (BB).
KKNMK yönetimlerine talimatın yolu hukuki düzenlemeden geçtiği için, bu amaçla milletvekillerine direktifler verdi…
Belediye yönetimleri çifte kıskaç aşağıda: AKP-MHP ’li üyelerin ittifakı ile belediye meclislerini kilitlemek ve yardım kampanyalarına önlemek; yani Anayasa md. 127 ’ye darbe gerçekleştirmek.
“CBHS” VE AĞAÇ KABUĞU
Bayram mesajında bile CHP eleştirisiyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (CBHS) savunması: “hazmedemiyorlar”.
Üç ön saptama: dini politikaya cihaz etmeye devam; İnöünü ’nün dillendirdiği tarihsel gerçeği yadsıma ve tek birey yönetimini dayatma.
Tek birey yönetimini devam etmek için muhalefeti sindirme çabası tutmaz; çünkü 2017 Anayasa değişikliği, doğaüstü etraf ve koşullarda dayatılarak ve bilgi kirliliği refakatiinde üniversitelerden yargısız infazla atılan öğretim üyelerine, “ağaç kabuğu” reva görülerek gerçekleştirildi.
bu nedenle, nasıl oysa hukuk katliamı mağdurları ağaç kabuğu yemedilerse, toplum da CBHS ’yi hazmetmez; çünkü bu, başta hukuk ulaşmak üzere Cumhuriyet değerlerini yok etme projesi.
DARBE TEK TİP DEĞİL Kİ!
15 sene baştan başa gündemde tutulan Anayasa, amaca varınca unutuldu.
60 sene önceki darbeyi (darbeleri) kusur bulmak, bugünkü sivil darbeyi (darbeleri) maskeleyerek, iddiaya göre demokrasi kahramanlığını kamuflaj arabulucu olmamalı.
CBHS olarak adlandırılan monokrasi, 15 Temmuz kanlı darbe girişiminin ürünü. Bunu devam etmek için, Anayasa yerine talimatlarla yönetim, Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlarına hazmettirilemez. Tek birey, her konuşmasıyla TV ekranlarını kilitlese de, demokratik hukuk devletine dönüş yollarını halka kapatamaz.
